وبسایت حقوق ارشاد معاضدت قضایی وبسایت حقوق ارشاد معاضدت قضایی
خلاصه رای: آراء سابق الصدور دادگاه ها که قبلا ابلاغ شده و از طرف اشخاص ذینفع مورد درخواست تجدیدنظر قرار نگرفته از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها مصوب 1372 مشمول مهلت مقرر در ماده 12 این قانون می باشد.
روزنامه رسمی 14360-1373/4/7
شماره 1689/ هـ 1373/3/7
پرونده وحدت رویه ردیف 73/4 هیئت عمومی دیوان عالی کشور
ریاست محترم هیئت عمومی دیوان عالی کشور
احتراماً به استحضار می رساند: شعب دهم و هیجدهم دیوان عالی کشور در استنباط از ماده 12 قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها مصوب 17 مرداد ماه 1372 راجع به این که درخواست تجدیدنظر از آرائی که دادگاه ها قبل از لازم الاجراء شدن قانون مزبور صادر نموده اند مشمول مهلت های مقرر در ماده مرقوم می شود یا این نوع آراء بدون رعایت این مهلت ها قابل رسیدگی تجدیدنظر می باشد رویه های مختلف اتخاذ نموده اند و موضوع طبق ماده واحده قانون وحدت رویه قضایی مصوب 1328 قابل طرح در هیئت عمومی دیوان عالی کشور برای ایجاد رویه واحد می باشد – پرونده های مزبور و آراء مربوطه به این شرح است:
الف- به حکایت پرونده کلاسه 10/6/7675 شعبه دهم دیوان عالی کشور بانو سکینه بیگم مداح برای تغییر نام خود فخرالسادات علیه اداره ثبت احوال قزوین در دادگاه حقوقی یک قزوین اقامه دعوی نموده و به رونوشت شناسنامه 840 و یک برگ استشهادنامه استناد کرده و نوشته ا ست نام او از بدو تولد فخرالسادات بوده و همه فامیل او را به همین نام می شناسند ولی اداره ثبت احوال در شناسنامه شماره 840 نام او را اشتباهاً سکینه بیگم نوشته است تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر اصلاح شناسنامه مزبور و تغییر نام خود را دارد – اداره ثبت احوال قزوین ادعای خواهان را در مورد اشتباه در شناسنامه تکذیب نموده و دادگاه پس از تعیین جلسه دادرسی و دعوت خواهان و نماینده اداره ثبت احوال، از گواهان خواهان استماع شهادت نموده و دعوی را مقرون به صحت تشخیص داده و حکم شماره 108-72/3/6 را براصلاح شناسنامه شماره 840 حوزه 2 قزوین از حیث تغییر نام صاحب آن را سکینه بیگم به فخرالسادات صادر نموده است. این حکم در تاریخ 72/3/25 به اداره ثبت احوال قزوین ابلاغ شده و اداره مزبور در تاریخ 1372/8/11 درخواست تجدیدنظر نموده و نقض حکم را درخواست کرده و رسیدگی به شعبه دهم دیوان عالی کشور ارجاع شده و شعبه مزبور رأی شماره 689/10-17/10/72 را به این شرح صادر نموده است:
به موجب ماده 12 قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها مصوب 72/5/17 مندرج در روزنامه رسمی مورخ 72/6/11 مهلت تقاضای تجدیدنظر از آراء دادگاه ها برای اشخاص ساکن ایران 20 روز معین شده و قانون مزبور حسب ماده 2 قانون مدنی 15 روز پس از انتشار در روزنامه رسمی یعنی از تاریخ 72/6/27 در سراسر کشور لازم الاجراء گردیده و تجدیدنظر خواه از این تاریخ 20 روز مهلت داشته تا نسبت به دادنامه صادره تقاضای تجدیدنظر نماید و چون رأی دادگاه در تاریخ 72/3/25 به اداره ثبت احوال ابلاغ و اداره مزبور به موجب دادخواست وارده در تاریخ 72/8/11 نسبت به آن تجدیدنظرخواهی کرده و با وصف این که مبداء مهلت 20 روزه تقاضای تجدید نظر 72/6/28 محاسبه گردد باز هم تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت مقرر قانونی به عمل آمده است لذا تجدید نظرخواهی اداره تجدیدنظر خواه مردود اعلام می گردد.
ب- به حکایت پرونده کلاسه 8/18/7728 شعبه هیجدهم دیوان عالی کشور آقای محمد ناصر به طرفیت اداره ثبت احوال تربت حیدریه در دادگاه حقوقی یک تربت حیدریه اقامه دعوی نموده به این شرح که برای تعویض شناسنامه خود به شماره 16938 حوزه یک به اداره ثبت احوال مراجعه کرده و این اداره یک برگ گواهی فوت به او داده و اظهار داشته که صاحب این شناسنامه فوت شده و در دفتر مردگان سال 1324 با شماره 31 ثبت شده و لذا از تعویض شناسنامه خودداری کرده است از این جهت تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر ابطال ثبت واقعه فوت راجع به این شناسنامه را دارد و به گواهی گواهان استناد می شود – دادگاه برای رسیدگی به دعوی جلسه دادرسی تشکیل داده و نماینده ثبت احوال ادعای خواهان را ثابت ندانسته است شهود خواهان که برای ادای شهادت حاضر شده اند صحت دعوی را تصدیق نمودهاند و دادگاه با اعلام ختم دادرسی حکم شماره 133-72/2/26 را بر ابطال ثبت واقعه فوت شماره 31 جاری سال 1324 صادر نموده است – این حکم در تاریخ 72/3/24 به اداره ثبت احوال تربت حیدریه ابلاغ شده و این اداره در تاریخ 72/7/25 درخواست تجدیدنظر نموده و رسیدگی به شعبه 18 دیوان عالی کشور ارجاع شده و شعبه مزبور پس از رسیدگی رأی شماره 72/760/18-72/11/30 را به این شرح صادر کرده است:
اولاً چون تاریخ صدور دادنامه قبل از تصویب قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها بوده است رعایت مهلت 20 روز ضرورت ندارد ثانیاً از ناحیه تجدیدنظر خواه در این مرحله از رسیدگی ایراد و اعتراض مؤثر و موجهی که با یکی از شقوق ماده 10 قانون تجدید نظر آراء دادگاه ها مصوب مرداد ماه 1372 انطباق داشته باشد و نقض دادنامه تجدیدنظری را ایجاب نماید به عمل نیامده است و از طرفی دادنامه تجدیدنظرخواسته موجهاً و مستدلاً اصدار یافته و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی هم فاقد اشکال مؤثر است لذا دادنامه مزبور مستنداً به ماده 3 و بند یک ماده 5 قانون فوقالذکر ابرام می شود.
نظریه: همانطور که ملاحظه می شود احکام دادگاه های حقوقی یک قزوین و تربت حیدریه به ترتیب در تاریخ 72/3/6 و 72/2/26 و قبل از تصویب قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها صادر شده و درخواست تجدیدنظر از این احکام به ترتیب در تاریخ 72/8/11 و 72/7/25 یعنی بعد از تاریخ لازم الاجراء شدن قانون مذکور بوده و فاصله بین تاریخ لازم الاجراء شدن قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها ( 72/6/27) و درخواست تجدیدنظر محکوم علیه در این دو پرونده بیش از 20 روز مهلت مقرر در ماده 12 می باشد و شعبه دهم دیوان عالی کشور از آن جهت که درخواست تجدیدنظر خارج از این مدت بوده آن را رد کرده است لیکن شعبه 18 دیوان عالی کشور رعایت این مهلت را ضروری ندانسته و به درخواست تجدیدنظر محکوم علیه رسیدگی نموده و حکم تجدیدنظرخواسته را ابرام کرده و با این ترتیب اختلاف نظر تحقق یافته است.
معاون اول قضایی دیوان عالی کشور- فتح الله یاوری
به تاریخ روز سه شنبه 1373/2/6 جلسه وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور به ریاست حضرت آیت الله مرتضی مقتدایی رئیس دیوان عالی کشور و با حضور جناب آقای مهدی ادیب رضوی نماینده دادستان محترم کل کشور و جنابان آقایان رؤسا و مستشاران شعب حقوقی و کیفری دیوان عالی کشور تشکیل گردید. پس از طرح موضوع و قرائت گزارش و بررسی اوراق پرونده و استماع عقیده جناب آقای مهدی ادیب رضوی نماینده دادستان محترم کل کشور مبنی بر: « بسمه تعالی: با توجه به این که ماده 12 قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها که در تاریخ 72/6/27 ، لازم الاجراء شده مهلت درخواست تجدیدنظر را برای اشخاص ساکن ایران از تاریخ ابلاغ : 20 روز تعیین نموده و ماده 18 همین قانون قوانین دیگری را که با این قانون مغایر باشد لغو کرده است، نتیجتاً کلیه آرایی که قبل از لازم الاجرا شدن این قانون صادر شده، از نظر درخواست تجدیدنظر، تابع قانون تجدید نظر آراء دادگاه ها خواهد بود و چون از احکام صادره خارج از مهلت قانونی 20 روزه درخواست تجدیدنظر شده، قابل طرح در مرجع تجدیدنظر نبوده و معتقد به تأیید رأی شعبه دهم دیوان عالی کشور می باشم » مشاوره نموده و اکثریت بدین شرح رأی داده اند.
رأی شماره 592-1373/2/6
رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور ماده 12 قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها مصوب 17 مرداد ماه 1372 برای تجدیدنظرخواهی از آراء دادگاه های حقوقی و کیفری موضوع ماده 9 این قانون مهلت معین نموده که در جهت تسریع در ختم پرونده ها و قطعیت بخشیدن به آراء دادگاه ها است.
در قوانین آیین دادرسی هم بریی اعتراض و تجدیدنظر نسبت به آراء دادگاها مدت و مهلت مقرر شده و تاکنون قانونی که علی الاطلاق رسیدگی به اعتراض یا تجدیدنظر از آراء دادگاها را بدون رعایت مدت و مهلت پیش بینی نموده باشد تصویب نشده است. بنابراین آراء سابق الصدور دادگاه ها که قبلاً ابلاغ شده و از طرف اشخاص ذینفع مورد درخواست تجدیدنظر قرار نگرفته از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون تجدیدنظر آراء دادگاه ها مشمول مهلت مقرر در ماده 12 این قانون می باشد و نتیجه رأی شعبه دهم دیوان عالی کشور که درخواست تجدیدنظر خارج از این مهلت را نپذیرفته و رد کرده است صحیح تشخیص می شود.
این رأی بر طبق ماده واحده قانون وحدت رویه قضایی مصوب 1328 برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ها در موارد مشابه لازم الاتباع است.
