وبسایت حقوق ارشاد معاضدت قضایی وبسایت حقوق ارشاد معاضدت قضایی
خلاصه رای: رای قاضی هیات مقرر در قسمت اخیر ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1367 قابل اعتراض در دادگاه عمومی و سپس قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان می باشد.
روزنامه رسمی 17262- 1383/3/18
شماره 2319 – هـ 1383/3/13
پرونده وحدت رویه ردیف : 82/33 هیئت عمومی
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله محمد محمدی گیلانی دامت برکاته
ریاست محترم دیوان عالی کشور احتراماً به عرض می رساند:
پس از صدور رأی وحدت رویه 236-1381/7/7 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر تعیین موارد اعتراض نسبت به آراء صادره از هیئت های حل اختلاف موضوع اجرأی ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری ازجنگل ها به شرح مذکور در مواد 284 و 284 مکرر قانون اصلاح موادی از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1361، بین شعب دادگاههای تجدید نظر استان مازندران از حیث قابل تجدید نظر بودن آراء کمیسیون ماده واحده اراضی اختلافی ماده 56 قانون جنگل ها اختلاف نظر حادث گردیده و برخی از شعب برخلاف شعب دیگر استان رأی قاضی هیئت یاد شده را قطعی و لازم الاجراء می دانند و اختلاف یاد شده به لحاظ کثرت پرونده های جاری موجب بلاتکلیفی افراد و تشتت آراء شده است .
لهذا گزارش دو نمونه از آراء صادره از شعب دوم و چهاردهم تجدید نظر استان مذکور را جهت طرح موضوع در هیئت عمومی دیوان عالی کشور برای ایجاد وحدت رویه قضایی تقدیم می دارد .
الف) به دلالت پرونده کلاسه 569/82 شعبه دوم دادگاه تجدید نظر استان مازندران، آقای فضل الله مهدوی فرزند شکرالله به موجب دادخواست شماره 175788 که در تاریخ 19/12/1380 به ثبت رسیده و برای رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی ساری ارجاع گردیده است به چهار فقره از آراء هیئت حل اختلاف موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها اعتراض نموده و مدعی شده است که در صدور آراء مذکور موازین شرع و قانون رعایت نگردیده ، آقای دادرس محترم شعبه اول دادگاه مرجوع الیه پس ازرسیدگی های لازم به موجب دادنامه 196- 1382/2/25 در خصوص دعوی طرح شده … به طرفیت هیئت حل اختلاف موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور به خواسته اعتراض به آراء هیئت تعیین تکلیف اراضی اختلافی مبنی بر ملی شدن چهار قطعه زمین به مساحت نود و یک هزار متر مربع … اعتراضات معموله را غیرموجه تشخیص و آراء معترض عنه را عیناً مورد تایید قرار داده است. از این رأی در فرجه قانونی تجدید نظر خواهی به عمل آمده که شعبه دوم دادگاه تجدید نظر استان مازندران طی دادنامه 688- 1382/6/13 به شرح ذیل اتخاذ تصمیم نموده است: « در خصوص تجدید نظر خواهی آقای فضل الله … نسبت به دادنامه 196- 1382/2/25 صادره از شعبه اول دادگاه عمومی ساری به طرفیت اداره منابع طبیعی ساری که متضمن رد اعتراض مشارالیه و تایید رأی شماره 264-1380/11/23 هیئت حل اختلاف موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور مستقر در اداره منابع طبیعی، صرف نظر از چگونگی موضوع و اهمیت امر، نظر به اینکه برابر رأی وحدت رویه 236-1381/7/17 دیوان عدالت اداری، آراء صادره از هیئت مذکور به جز موارد سه گانه شرعی مذکور در مادتین 284 و 284 مکرر قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری منتفی گردیده ، لذا رأی قاضی هیئت فوق الذکر قطعی بوده و قابل تجدید نظر خواهی نمی باشد…».
ب ) طبق محتویات پرونده کلاسه 1444/81 شعبه چهاردهم دادگاه تجدید نظر استان مازندران آقای کاظم میثاقیان با تقدیم دادخواست 2531-1376/11/25 به حوزه قضایی کلاردشت نسبت به رأی شماره م /218 مورخ 1376/10/15 هیئت حل اختلاف موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها اعتراض و ابطال آن را تقاضا نموده است که جهت رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی شهرستان مذکور ارجاع و پس از رسیدگی های لازم به موجب دادنامه 1375-1381/9/23 به نقض رأی صادره از سوی هیئت مذکور، حکم صادر گردیده است. اداره کل منابع طبیعی استان مازندران در مهلت قانونی از حکم مذکور تجدید نظر خواهی به عمل آورده است که شعبه چهاردهم دادگاه تجدید نظر به موجب دادنامه 57- 1382/5/9 به موارد اعتراض رسیدگی و به شرح ذیل رأی صادر نموده است : «تجدید نظر خواهی اداره کل منابع طبیعی استان مازندران – نوشهر به طرفیت آقای کاظم میثاقیان نسبت به دادنامه 1375- 1381/9/22 شعبه دوم دادگاه عمومی کلاردشت مالاً وارد است زیرا به موجب دادنامه شماره 1180- 1379/9/14 دادگاه عمومی کلاردشت به اتهام قطع 432 اصله نهال جنگلی و تجاوز 14375 متر مربع به رفع تجاوز و جزای نقدی محکوم گردیده و حکم به مرحله اجرا درآمده علاوه بر این نامبرده زمین را مجدداً تصرف عدوانی نموده که طبق دادنامه 4395-1377/11/17 شعبه دوم دادگاه عمومی کلاردشت به تحمل یک سال حبس تعزیری و رفع تصرف محکوم و براثر اعتراض آقای میثاقیان در شعبه ششم تجدید نظر تایید گردیده و ادعای اینکه این اراضی جزء نسق زارعانه بوده و ملک در حال حاضر فاقد درخت و بوته های جنگلی است نهایتاً موثر در مقام نیست برحسب احکام یاد شده که درحال حاضر اعتبار قضیه محکوم بها را دارد ملک جزء منابع ملی تشخیص … گردیده … بنابراین رأی تجدید نظر خواسته نقض و نهایتاً رأی قاضی کمیسیون ماده واحده تایید می گردد ، این رأی قطعی است» .
بنابه مراتب فوق، با استنباط از مقررات مواد 235 و 308 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب اسلامی در امور کیفری و ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرأی ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1367 از شعب دوم و چهاردهم دادگاههای تجدید نظر استان مازندران، در موضوع واحد آراء مختلفی صادر گردیده، با این توضیح که شعبه دوم دادگاه مرقوم به حکم ماده 308 قانون فوق الذکر مواد 284 و 284 مکرر قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1361 را ملغی دانسته و تجدید نظر خواهی از آراء هیئت اختلاف اراضی را فاقد مستند قانونی تشخیص نموده، ولی شعبه چهاردهم آن دادگاه علیرغم مصرحات ماده 308 قانون آیین دادرسی اخیرالتصویب تجدید نظر خواهی نسبت به رأی هیئت موضوع ماده واحده اراضی اختلافی را که فقط به موارد سه گانه مذکور در مواد 284 و 284 مکرر محدود گردیده است مورد پذیرش قرار داده و حکم صادر نموده است . علیهذا مستنداً به ماده 270 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری برای ایجاد رویه واحد قضایی طرح موضوع را در جلسه هیئت عمومی دیوان عالی کشور تقاضا می نماید .
معاون اول قضایی دیوان عالی کشور – حسینعلی نیری
به تاریخ روز سه شنبه : 1383/1/18 جلسه وحدت رویه قضایی هیئت عمومی دیوان عالی کشور به ریاست حضرت آیت الله محمد محمدی گیلانی رئیس دیوان عالی کشور و با حضور جناب آقای حضرت آیت الله عبدالنبی نمازی دادستان محترم کل کشور و جنابان آقایان رؤسا و مستشاران و اعضاء معاون شعب حقوقی و کیفری دیوان عالی کشور ، به شرح ذیل تشکیل گردید .
پس از طرح موضوع و قرائت گزارش و استماع عقیده حضرت آیت الله عبدالنبی نمازی دادستان محترم کل کشور مبنی بر : « … با احترام : در خصوص پرونده وحدت رویه ردیف : 82/33 هیئت عمومی ، نظریه ذیل را تقدیم می دارد :
اولاً : مواد : 284 و 284 مکرر سابقاً ملغی گردیده است . بنابراین استناد به مواد مزبور در رأی وحدت رویه شماره : 236 آن هم در تاریخ 1381/7/7 براساس مقدمه گزارش، که زمان حکومت قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری ، مصوب سال 1378 بوده و ماده 235 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری حکومت داشته، محل تأمل است .
ثانیاً : براساس مقررات حاکم فعلی، یعنی ماده : 18 قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب مصوب سال 1381 به نظر می رسد رأی صادره از کمیسیون ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها قابل اعتراض است و به تبع آن قابلیت تجدید نظرخواهی را دارد .
با عنایت با مراتب فوق الاشعار، رأی شعبه : 14 دادگاه تجدید نظر استان مازندران که مبین قابل تجدید نظر دانستن رأی صادره در مقام رسیدگی به اعتراض، نسبت به تصمیم کمیسیون ماده56 است، نتیجتاً قابل تایید به نظر می رسد» . مشاوره نموده و اکثریت قریب به اتفاق، بدین شرح رأی داده اند .
رأی شماره : 665- 1383/1/18
رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور
بر طبق قسمت اخیر ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرأی ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1367/6/29 رأی قاضی هیئت مقرر در ماده مزبور در موارد سه گانه شرعی مذکور در موارد 284 و 284 مکرر قانون آیین دادرسی کیفری سابق قطعیت نداشته و قابل اعتراض است و رأی وحدت رویه شماره 601- 1374/7/25 هیئت عمومی دیوان عالی کشور نیز موید همین معنی است . بنا به مراتب رأی قاضی هیئت قابل اعتراض در دادگاه عمومی و سپس قابل تجدید نظر در دادگاه تجدید نظر استان می باشد . بنابراین رأی شعبه 14 دادگاه تجدید نظر استان مازندران که بر همین اساس صادر شده به اکثریت آراء تایید می گردد . این رأی برطبق ماده 270 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاههای عمومی لازم الاتباع است .
